Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 41
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
हंससारसचक्राह्वकारण्डवशुकादिभिः / सुस्वरैरावृतोपान्तैः सरोभिः परिवारितम्
Transliteration
haṃsasārasacakrāhvakāraṇḍavaśukādibhiḥ / susvarairāvṛtopāntaiḥ sarobhiḥ parivāritam
Translation
ਹੰਸ, ਸਾਰਸ, ਚਕਰਾਹਵ, ਕਾਰੰਡਵ ਤੇ ਸ਼ੁਕ ਆਦਿ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਢੱਕੇ ਸਨ, ਅਜੇਹੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
Word by Word
हंस-सारस-चक्राह्व-कारण्डव-शुक-आदिभिःby/with swans, cranes, cakravākas, ducks, parrots, etc.
हंस-सारस-चक्राह्व-कारण्डव-शुक-आदिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहंस + सारस + चक्राह्व + कारण्डव + शुक + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), बहुवचन; ‘आदि’समासान्तेन ‘-आदिभिः’ = ‘आदि-शब्देन सह’ (instrumental plural)
सु-स्वरैःwith sweet-voiced (birds)
सु-स्वरैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसु + स्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (सुस्वर = मधुरस्वर)
आवृत-उपान्तैःwith banks/edges covered (by them)
आवृत-उपान्तैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootआ√वृ (धातु) + उपान्त (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), ‘आवृत’ + ‘उपान्त’ (कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव: आवृताः उपान्ताः यस्य); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम्
सरोभिःby lakes
सरोभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
परिवारितम्surrounded
परिवारितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootपरि√वृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘परिवारितम्’ = ‘परितः आवृतम्’ (predicate participle)