Shloka 76
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
ततो निष्क्रम्य नगरात्फलगुतन्त्रो ऽपि ते पिता / युयुधे तैर्नृपैः सर्वैर्वृद्धो ऽपि तरुणो यथा
Transliteration
tato niṣkramya nagarātphalagutantro 'pi te pitā / yuyudhe tairnṛpaiḥ sarvairvṛddho 'pi taruṇo yathā
Translation
ਤਦ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ—ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜਵਾਨ ਵਾਂਗ।
Word by Word
tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb); अर्थे—ततः = thereafter/from there
niṣkramyahaving gone out
niṣkramya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootniṣ√kram (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); धातु: निṣ्+क्रम्; अर्थ: having gone out
nagarātfrom the city
nagarāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnagara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
phalagu-tantraḥhaving feeble resources/strategy
phalagu-tantraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootphalagu (प्रातिपदिक) + tantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; कर्मधारय-समास: ‘फलगु’ (weak/feeble) + ‘तन्त्र’ (means/strategy) = one whose means are feeble
apieven
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) = even/also
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
pitāfather
pitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन
yuyudhefought
yuyudhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yudh (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
taiḥwith those
taiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन; सर्वनाम
nṛpaiḥkings
nṛpaiḥ:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
sarvaiḥall
sarvaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; विशेषण (qualifying nṛpaiḥ)
vṛddhaḥold
vṛddhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of pitā)
apithough
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात = even/though
taruṇaḥyoung
taruṇaḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeAdjective
Roottaruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; उपमान-धर्म (as if young)
yathāas if
yathā:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रदर्शक (comparative particle) = as/like