Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 13

Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama

अथ मातुश्च चरणवभिवाद्य कृताञ्जलिः / उवाच प्रणतो वाक्यं तयोः संहर्षकारणम्

atha mātuśca caraṇavabhivādya kṛtāñjaliḥ / uvāca praṇato vākyaṃ tayoḥ saṃharṣakāraṇam

ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਐਸਾ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।

अथthen
अथ:
Vākyopakrama (वाक्योपक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
मातुःof (his) mother
मातुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (and)
चरणौ(two) feet
चरणौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, द्विवचन
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअभि + वद् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'अभिवाद्य' = having saluted
कृत-अञ्जलिःwith joined palms
कृत-अञ्जलिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातु + क्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि—'कृतः अञ्जलिः यस्य सः' (one whose palms are joined); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रणतःbowed down, humble
प्रणतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + नम् (धातु) + क्त → प्रणत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
तयोःof the two (of them)
तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (Genitive), द्विवचन
संहर्ष-कारणम्cause of joy/delight
संहर्ष-कारणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसंहर्ष (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (संहर्षस्य कारणम्); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषण