Shloka 57
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
नागास्त्रं गारुडेनापि रामश्चिच्छेद भूपते / दत्तेन दत्तं यच्छूलमव्यर्थं मन्त्रपूर्वकम्
Transliteration
nāgāstraṃ gāruḍenāpi rāmaściccheda bhūpate / dattena dattaṃ yacchūlamavyarthaṃ mantrapūrvakam
Translation
ਹੇ ਭੂਪਤੇ! ਰਾਮ ਨੇ ਗਾਰੁੜ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨਾਗ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਤ ਵੱਲੋਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਪੂਰਵਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ਼ੂਲ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
Word by Word
nāga-astramthe serpent-weapon
nāga-astram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnāga + astra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘नागानां’/‘नाग-सम्बन्धि’ अस्त्रम्)
gāruḍenawith the Garuḍa-weapon
gāruḍena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootgāruḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (astra-नाम), तृतीया (3), एकवचन; साधन
apialso/even
api:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
cicchedahe cut asunder
ciccheda:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootchid (छिद् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
bhūpateO king
bhūpate:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhūpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; संबोधन
dattenaby Datta
dattena:
Karana/Agent-association (करण/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdatta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘दत्त’ (proper name/epithet)
dattamgiven
dattam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdatta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकर्मणि-भाव (given)
yatwhich
yat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
śūlamtrident/spear
śūlam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
avyarthamunfailing/not in vain
avyartham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootavyartha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण
mantra-pūrvakampreceded by mantra-recitation
mantra-pūrvakam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmantra + pūrvaka (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverbial)