Shloka 4
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
ततो निष्कम्य सहसा भार्गवेन्द्रो महाबलः / शरबन्धान्महाराज समुदैक्षत सर्वतः
Transliteration
tato niṣkamya sahasā bhārgavendro mahābalaḥ / śarabandhānmahārāja samudaikṣata sarvataḥ
Translation
ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਭਾਰਗਵੇਂਦ੍ਰ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਅਚਾਨਕ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਤੀਰ-ਬੰਧਨ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्यय (from that/then)
निष्कम्यhaving come out
निष्कम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootनिस् + √कम्/√क्रम् (धातु; निर्गमनार्थे)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly/quickly)
भार्गव-इन्द्रःthe chief Bhārgava (Paraśurāma)
भार्गव-इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (भार्गवाणाम् इन्द्रः)
महा-बलःvery strong
महा-बलः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् बलम् यस्य)
शर-बन्धान्volleys/clusters of arrows
शर-बन्धान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + बन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शराणां बन्धाः = clusters/volleys)
महा-राजO great king
महा-राज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
समुदैक्षतlooked around/observed
समुदैक्षत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + √ईक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (on all sides)