Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 38

Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana

The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth

रामेण गच्छता मार्गे दृष्टो व्याधो मृतस्तदा / सिंहस्य संप्रहारेम विस्मितेन महात्मना

rāmeṇa gacchatā mārge dṛṣṭo vyādho mṛtastadā / siṃhasya saṃprahārema vismitena mahātmanā

ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਨੇ ਤਦ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।

रामेणby Rama
रामेण:
कर्ता/करण (agent/instrumental of agent)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
गच्छताwhile going
गच्छता:
कर्तृ-विशेषण (qualifier of Rama)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), तृतीया एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘गच्छन्’ (going)
मार्गेon the path
मार्गे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
दृष्टःwas seen
दृष्टः:
कर्मणि-प्रयोगे कर्म (object as grammatical subject)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (seen)
व्याधःa hunter
व्याधः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootव्याध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मृतःdead
मृतः:
कर्तृ-विशेषण (predicate adjective)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘dead’
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
सिंहस्यof a lion
सिंहस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संप्रहारेin the clash/attack
संप्रहारे:
अधिकरण (location/context)
TypeNoun
Rootसम् + प्र + हार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘संप्रहार’ = combat/attack
इवas if/like
इव:
उपमान (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative particle)
विस्मितेनby the astonished
विस्मितेन:
कर्ता-विशेषण (qualifier of mahātmanā)
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
कर्ता/करण (agent in instrumental)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—महान् आत्मा यस्य (कर्मधारय)