Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 15
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
गुरुशुश्रूषणे युक्ता जाता ज्ञानपरायणाः / गत्वारण्यं फलान्यंबुसमित्कुशमृदो ऽन्वहम्
Transliteration
guruśuśrūṣaṇe yuktā jātā jñānaparāyaṇāḥ / gatvāraṇyaṃ phalānyaṃbusamitkuśamṛdo 'nvaham
Translation
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੰਗਲ ਜਾ ਕੇ ਫਲ, ਪਾਣੀ, ਸਮਿਧਾ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸੀ।
Word by Word
गुरु-शुश्रूषणेin service to the teacher
गुरु-शुश्रूषणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + शुश्रूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गुरोः शुश्रूषणम् = service to the teacher)
युक्ताःengaged, devoted
युक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘वयम्’ इत्यस्य विशेषण (engaged)
जाताःbecame
जाताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘becoming/turned into’ अर्थे
ज्ञान-परायणाःdevoted to knowledge
ज्ञान-परायणाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञान (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्ञाने परायणाः = wholly devoted to knowledge)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive): ‘having gone’
अरण्यम्to the forest
अरण्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; गमनस्य कर्म/गन्तव्य (to the forest)
फलानिfruits
फलानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन
अम्बुwater
अम्बु:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
समित्firewood (fuel sticks)
समित्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमिध्/समित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (समिधम्/समित्—पाठभेदसम्भव)
कुशkuśa grass
कुश:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (कुशम्)
मृदःclay/earth
मृदः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन (मृदः = clays/earths)
अन्वहम्daily, every day
अन्वहम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्वहम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)