Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
इत्येवमुक्त्वा स तु भार्गवो मुदा पषात तस्याङ्घ्रि समीप आतुरः / उत्थाप्य तं वामकरेण लीलया दध्रे तदा मूर्ध्नि करं कृपार्णवः
Transliteration
ityevamuktvā sa tu bhārgavo mudā paṣāta tasyāṅghri samīpa āturaḥ / utthāpya taṃ vāmakareṇa līlayā dadhre tadā mūrdhni karaṃ kṛpārṇavaḥ
Translation
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਾਰਗਵ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਤਦ ਕਰੁਣਾ-ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੀਲਾ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ।
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध; quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
evamin this way
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: in this manner)
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having said)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tuindeed, but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक (particle: but/indeed)
bhārgavaḥBhārgava (descendant of Bhṛgu)
bhārgavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhārgava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mudāwith joy
mudā:
Karaṇa (करण/instrument-manner)
TypeNoun
Rootmud (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; भावे करणम् (instrumental of manner)
papātafell down
papāta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pat (पत् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (narrative past)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
aṅghrifoot
aṅghri:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootaṅghri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (object of approaching/falling near)
samīpenear
samīpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsamīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
āturaḥeager/afflicted, anxious
āturaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of bhārgavaḥ)
utthāpyahaving raised
utthāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootud-√sthā (स्था धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष (absolutive), ‘having lifted/raised’
tamhim
tam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vāma-kareṇawith the left hand
vāma-kareṇa:
Karaṇa (करण/instrument)
TypeNoun
Rootvāma (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (vāma-kara = ‘left hand’); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
līlayāplayfully, with ease
līlayā:
Karaṇa (करण/manner)
TypeNoun
Rootlīlā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भावे करणम् (manner)
dadhreplaced/held
dadhre:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dhṛ (धृ धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: then)
mūrdhnion the head
mūrdhni:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
karamhand
karam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kṛpā-arṇavaḥthe ocean of compassion (compassionate one)
kṛpā-arṇavaḥ:
Karta (कर्ता; subject of dadhre)
TypeNoun
Rootkṛpā (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (kṛpā-arṇava = ‘whose (nature) is an ocean of compassion’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन