Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 28
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
व्यभ्राजतावनिपतिर्विशदैः समन्ताच्छीतांशुरश्मिनिकरैरिव मन्दराद्रिः / ब्राह्मीं तपःश्रिय मुदारगणमचिन्त्यां लोकेषु दुर्लभतरां स्पृहणीयशोभाम्
Transliteration
vyabhrājatāvanipatirviśadaiḥ samantācchītāṃśuraśminikarairiva mandarādriḥ / brāhmīṃ tapaḥśriya mudāragaṇamacintyāṃ lokeṣu durlabhatarāṃ spṛhaṇīyaśobhām
Translation
ਉਹ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਨਿਰਮਲ ਤੇਜ ਨਾਲ ਐਸਾ ਚਮਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁ (ਚੰਦਰਮਾ) ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤਪಃ-ਸ਼੍ਰੀ—ਉਦਾਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲੋਭਣੀ ਸ਼ੋਭਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
Word by Word
vyabhrājatshone forth
vyabhrājat:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootvi-√bhrāj (भ्राज् धातु)
FormLaṅ (लङ्, imperfect/past), Prathama puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
avanipatiḥthe king, lord of the earth
avanipatiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootavani (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; (avanyāḥ patiḥ)
viśadaiḥwith bright/clear
viśadaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootviśada (प्रातिपदिक)
FormPuṃ/Napuṃ, Tṛtīyā, Bahuvacana; विशेषण to following noun
samantātall around
samantāt:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Scope)
TypeIndeclinable
Rootsamantāt (अव्यय)
FormDeśavyaya (spatial adverb)
śīta-aṃśu-raśmi-nikaraiḥwith clusters of moonbeams
śīta-aṃśu-raśmi-nikaraiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootśīta (प्रातिपदिक) + aṃśu (प्रातिपदिक) + raśmi (प्रातिपदिक) + nikara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; (śītāṃśoḥ raśmi-nikaraiḥ)
ivalike
iva:
Upamā (उपमा-marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-vācaka avyaya
mandara-adriḥMount Mandara
mandara-adriḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootmandara (प्रातिपदिक) + adri (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; upamāna
brāhmīmBrahmic, sacred
brāhmīm:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootbrāhmī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; विशेषण to tapaḥśriyam
tapaḥ-śriyamthe splendor of austerity
tapaḥ-śriyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक) + śrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; (tapaḥ-śrīḥ)
udāra-gaṇamnoble in multitude/abundance
udāra-gaṇam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootudāra (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसak, Dvitīyā, Ekavacana; विशेषण to tapaḥśriyam (as a qualifying epithet)
acintyāminconceivable
acintyām:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootacintya (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; विशेषण
lokeṣuin the worlds
lokeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī, Bahuvacana
durlabhatarāmeven rarer, very hard to obtain
durlabhatarām:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक) + tara (तद्धित/तरप् comparative)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; comparative adjective
spṛhaṇīya-śobhāmbeauty worthy of longing
spṛhaṇīya-śobhām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootspṛhaṇīya (कृदन्त/प्रातिपदिक) + śobhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; (spṛhaṇīyā śobhā yasyāḥ) as determinative/qualifying compound