Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 1
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे वसिष्ठसगरसंवादे अर्चुनोपाख्याने जामदग्न्यतपश्चरणं नाम द्वाविंशतितमो ऽध्यायः // २२// वसिष्ठ उवाच तपस्विनं तदा राममेकाग्रमनसं भवे / रहस्येकान्तनिरतं नियतं शंसितव्रतम्
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīye upoddhātapāde vasiṣṭhasagarasaṃvāde arcunopākhyāne jāmadagnyatapaścaraṇaṃ nāma dvāviṃśatitamo 'dhyāyaḥ // 22// vasiṣṭha uvāca tapasvinaṃ tadā rāmamekāgramanasaṃ bhave / rahasyekāntanirataṃ niyataṃ śaṃsitavratam
Translation
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਵਾਯੁ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤਪਾਦ ਵਿੱਚ, ਵਸਿਸ਼ਠ-ਸਗਰ ਸੰਵਾਦ ਅੰਦਰ ਅਰਚੁਨੋਪਾਖਿਆਨ ਦਾ ‘ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ ਤਪਸ਼ਚਰਣ’ ਨਾਮਕ ਬਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਪਸਵੀ ਰਾਮ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਰਹੱਸਮਈ ਏਕਾਂਤ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਵਰਤਧਾਰੀ ਸਨ।
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (particle/quotative), indeclinable
śrī-brahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘śrī’ उपसर्ग-विशेषणपूर्वकं नाम
mahā-purāṇein the Mahāpurāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; √vac (धातु) + kta)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘prokta’ = ‘spoken’; ‘vāyunā prokte’ (instrumental relation)
madhya-bhāgein the middle section
madhya-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya-bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
upoddhāta-pādein the Upoddhāta pāda (introductory section)
upoddhāta-pāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
vasiṣṭha-sagara-saṃvādein the dialogue of Vasiṣṭha and Sagara
vasiṣṭha-sagara-saṃvāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha-sagara-saṃvāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘Vasiṣṭha’ + ‘Sagara’ (सम्बन्ध) + ‘saṃvāda’
arcuna-upākhyānein the episode (upākhyāna) of Arcuna
arcuna-upākhyāne:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootarcuna-upākhyāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
jāmadagnya-tapaḥ-caraṇamthe practice of austerity of Jāmadagnya
jāmadagnya-tapaḥ-caraṇam:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootjāmadagnya-tapas-caraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/उद्देश्य), एकवचन; शीर्षक-रूपेण
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/name-marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय (particle) नाम-निर्देशक
dvāviṃśatitamaḥtwenty-second
dvāviṃśatitamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvāviṃśatitama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal) ‘22nd’
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vasiṣṭhaḥVasiṣṭha
vasiṣṭhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
tapasvinamthe ascetic
tapasvinam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapasvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
rāmamRāma
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ekāgra-manasamwith one-pointed mind
ekāgra-manasam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootekāgra-manas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ekāgra’ + ‘manas’ (one-pointed mind)
bhavein existence / in the world
bhave:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सन्दर्भे ‘in the world/being’
rahasya-ekānta-niratamdevoted to secret solitude
rahasya-ekānta-niratam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrahasya-ekānta-nirata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘rahasye ekānte’ इति अधिकरण-सम्बन्धः + ‘nirata’ (engaged)
niyatamdisciplined
niyatam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootniyata (प्रातिपदिक; √yam (धातु) + kta)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘restrained/regulated’
śaṃsita-vratamof praised vows
śaṃsita-vratam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśaṃsita-vrata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘śaṃsita’ (praised/commended) + ‘vrata’