Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 8
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
स गत्वा पर्वतवरं नानाद्रुमलतास्थितम् / ददर्श विपुलैः शृङ्गैरुल्लिखन्तमिवांबरम्
Transliteration
sa gatvā parvatavaraṃ nānādrumalatāsthitam / dadarśa vipulaiḥ śṛṅgairullikhantamivāṃbaram
Translation
ਉਹ ਨਾਨਾ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਖੁਰਚਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
गत्वाhaving gone
गत्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial modifier)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातु: गम् (गमन) — having gone
पर्वत-वरम्the best mountain
पर्वत-वरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पर्वतानां वरः) — ‘best of mountains’
नाना-द्रुम-लता-स्थितम्abounding in diverse trees and creepers
नाना-द्रुम-लता-स्थितम्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + द्रुम (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक) + स्थित (√स्था, कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समास: (नानाविधैः द्रुमैः लताभिः च) स्थितम् — ‘covered/occupied with various trees and creepers’; स्थित = क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (Kriyā/Finite verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
विपुलैःwith huge
विपुलैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषण (शृङ्गैः)
शृङ्गैःpeaks
शृङ्गैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
उल्लिखन्तम्as if scraping
उल्लिखन्तम्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeVerb
Rootउद्-√लिख् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘scratching/engraving upward’
इवas if/like
इव:
उपमान (Upamā marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक अव्यय (comparative particle)
अम्बरम्the sky
अम्बरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन