Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे तिथिश्राद्धवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः // १७// बृहस्पतिरुवाच यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे / तानि मे शृणु कार्याणि नक्षत्रेषु पृथक् पृथक्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਮੱਧਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਉਪੋੱਧਾਤਪਾਦ, ਸ਼ਰਾਧ-ਕਲਪ ਵਿੱਚ ‘ਤਿਥੀ-ਸ਼ਰਾਧ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਯਮ ਨੇ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਜੋ ਜੋ ਸ਼ਰਾਧ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ; ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ।

Verse 2

श्राद्धं यः कृत्तिकायोगं कुरुते सततं नरः / अग्नीनाधाय स स्वर्गे राजते सुदृढव्रतः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये तेजस्विना भवेत् / प्रायशः क्रूरकर्माणि आर्द्रायां श्राद्धमाचरन्

ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਰੋਹਿਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੌਮ੍ਯ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਆਰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਕਸਰ ਕਠੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਦਾ ਹੈ।

Verse 4

क्षेत्रभागी भवेत्पुत्री श्राद्धं कृत्वा पुनर्वसौ / पुष्टिकामः पुनस्तिष्ये श्राद्धं कुर्वीत मानवः

ਪੁਨਰਵਸੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧੀ ਨੂੰ ਪਿਤ੍ਰਕ ਖੇਤਰ/ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਪੁਸ਼ਟੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿਸ਼੍ਯ (ਪੁਸ਼੍ਯ) ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇ।

Verse 5

आश्लेषासु पितॄनर्चन्वीरान्पुत्रानवाप्नुयात् / जातीनां भवति श्रेष्ठो मघासु श्राद्धमाचरन्

ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

फाल्गुनीषु पितॄनर्चन्सौभाग्यं लभते नरः / प्रदानशीलः सापत्य उत्तरासु करोति यः

ਫਾਲਗੁਨੀ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਤਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਸਮੇਤ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੈ।

Verse 7

संसत्सु मुख्यो भवति हस्ते ऽभ्यर्च्य पितॄनपि / चित्रायां चैव यः कुर्यात्पश्येद्रूपवतः सुतान्

ਹਸਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

स्वातिना चैव यः कुर्याद्वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् / पुत्रार्थी तु विशाखासु श्राद्धमीहेत मालवः

ਸਵਾਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 9

अनुराधासु कुर्वाणो नरश्चक्रं प्रवर्त्तयेत् / आधिपत्यं भवेच्छ्रेष्ठं ज्येष्ठायां सततं तु यः

ਅਨੁਰਾਧਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਧਿਪਤਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 10

मूलेनारोग्यमिच्छन्ति ह्याषाढासु महद्यशः / उत्तरासु तु कुर्वाणो वीतशोको भवेन्नरः

ਮੂਲ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

श्रवणेन तु लोकेषु प्राप्नुयात्परमां गतिम् / राज्यभागी धनिष्ठासु प्राप्नुया द्विपुलं धनम्

ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦੋਗੁਣਾ ਧਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

श्राद्धनिर्जितलोकश्च वेदान् सांगानवाप्नुयात् / नक्षत्रैर्वारुणैः कुर्वन्भिषक्सिद्धिमवाप्नुयात्

ਸ਼ਰਾਧ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੇਦ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਰੁਣ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 13

पूर्वप्रौष्ठ पदे कुर्वन्विन्देताजीविकान्बहून् / उत्तरास्वनतिक्रम्य विन्देद्गा वै सहस्रशः

ਪੂਰਵ ਪ੍ਰੌਸ਼ਠਪਦਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰੋਜ਼ੀਆਂ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਨਾ ਤੋੜ ਕੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 14

बहुकुप्यकृतं द्रव्यं विन्देत्कुर्वन्सुरेवतीम् / अश्वानश्वयुजा भक्तो भरण्यां साधुसत्तमः

ਸੁਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਯੁਜ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਭਰਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 15

इमं श्राद्धविधिं कुर्वञ्छशबिन्दुर्महीमिमाम् / कृत्स्नां बलेन सो ऽक्लिष्ठो लभ्ध्वा च प्रशशास ह

ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ-ਵਿਧੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦਾ ਸੁਚੱਜਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।