Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 68
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
निष्क्रमो ऽध्वगतो ग्रामाद्वायुपूता वसुंधरा / पुंसां चतुष्पदां चव मृद्भिः शौचं विधीयते
Transliteration
niṣkramo 'dhvagato grāmādvāyupūtā vasuṃdharā / puṃsāṃ catuṣpadāṃ cava mṛdbhiḥ śaucaṃ vidhīyate
Translation
ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਧਰਤੀ (ਮਿੱਟੀ) ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚੌਪਾਇਆ ਦਾ ਸ਼ੌਚ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਧੀਤ ਹੈ।
Word by Word
niṣkramaḥgoing out/exit
niṣkramaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootniṣkrama (प्रातिपदिक) (from nis + √kram)
Formप्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
adhvagataḥhaving gone on the road/travelled
adhvagataḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhva (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त, from √gam)
Formतत्पुरुष (locative/accusative sense: 'gone on the road'); प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
grāmātfrom the village
grāmāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootgrāma (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (Ablative/अपादान), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
vāyu-pūtāpurified by wind
vāyu-pūtā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + pūta (कृदन्त, from √pū)
Formतत्पुरुष (instrumental sense: 'purified by wind'); प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
vasuṃdharāthe earth/ground
vasuṃdharā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasuṃdharā (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
puṃsāmof men
puṃsām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpumān (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
catuṣpadāmof quadrupeds
catuṣpadām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootcatuṣpada (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
mṛdbhiḥwith earth/clay
mṛdbhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmṛd (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
śaucampurification/cleaning
śaucam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśauca (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
vidhīyateis prescribed/is done
vidhīyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dhā (धा धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), कर्मणि प्रयोग (Passive), आत्मनेपद (Ātmanepada)