Shloka 24
Dakṣa’s Daughters, Cosmic Lineages, and the Population of the Three Worlds
पुन: प्रसाद्य तं सोम: कला लेभे क्षये दिता: । शृणु नामानि लोकानां मातृणां शङ्कराणि च ॥ २४ ॥ अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूतमिदं जगत् । अदितिर्दितिर्दनु: काष्ठा अरिष्टा सुरसा इला ॥ २५ ॥ मुनि: क्रोधवशा ताम्रा सुरभि: सरमा तिमि: । तिमेर्यादोगणा आसन् श्वापदा: सरमासुता: ॥ २६ ॥
punaḥ prasādya taṁ somaḥ kalā lebhe kṣaye ditāḥ śṛṇu nāmāni lokānāṁ mātṝṇāṁ śaṅkarāṇi ca
ਫਿਰ ਸੋਮ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨੇ ਨਿਮਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਸਯ ਰੋਗ ਵਿੱਚ ਗੁਆਈਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਨਣ-ਕਲਾਵਾਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਦਾ ਤੇਜ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਜਣ ਸਕਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ! ਹੁਣ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਸੁਣੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੁ, ਕਾਸ਼ਠਾ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਸੁਰਸਾ, ਇਲਾ, ਮੁਨੀ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਤਾਮ੍ਰਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸਰਮਾ ਅਤੇ ਤਿਮੀ। ਤਿਮੀ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜਲਚਰ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਸਰਮਾ ਤੋਂ ਸਿੰਘ-ਵਾਘ ਆਦਿ ਕ੍ਰੂਰ ਸ਼੍ਵਾਪਦ ਜੰਮੇ।
FAQs
This verse states that Soma, after again pleasing the offended party, regained his diminished kalā—indicating restoration through reconciliation and divine order.
The verse attributes Soma’s loss to Diti’s curse, and then notes that by propitiation Soma regained what was diminished.
When harm is caused, restoration often comes through humility, making amends, and sincerely seeking forgiveness—leading to renewed strength and harmony.