Shloka 11
Dakṣa’s Daughters, Cosmic Lineages, and the Population of the Three Worlds
सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्प: काम: सङ्कल्पज: स्मृत: । वसवोऽष्टौ वसो: पुत्रास्तेषां नामानि मे शृणु ॥ १० ॥ द्रोण: प्राणो ध्रुवोऽर्कोऽग्निर्दोषो वास्तुर्विभावसु: । द्रोणस्याभिमते: पत्न्या हर्षशोकभयादय: ॥ ११ ॥
saṅkalpāyās tu saṅkalpaḥ kāmaḥ saṅkalpajaḥ smṛtaḥ vasavo ’ṣṭau vasoḥ putrās teṣāṁ nāmāni me śṛṇu
ਸੰਕਲਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਸੰਕਲਪ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ‘ਕਾਮ’ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਵਸੂ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ‘ਅਸ਼ਟ ਵਸੂ’ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਦ੍ਰੋਣ, ਪ੍ਰਾਣ, ਧ੍ਰੁਵ, ਅਰਕ, ਅਗਨੀ, ਦੋਸ਼, ਵਾਸਤੂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵਸੂ। ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਭਿਮਤੀ ਤੋਂ ਹਰਸ਼, ਸ਼ੋਕ, ਭਯ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ।
FAQs
This verse states that Kāma (desire) is remembered as arising from Saṅkalpa—personified resolve/intention—indicating desire follows mental conception.
In this section he is mapping the cosmic family lines (devatā lineages) to show how universal administration and various beings arise through Dakṣa’s progeny.
Guarding one’s intentions and repeated mental resolves helps regulate desires; purifying saṅkalpa through bhakti reshapes what the heart longs for.