Shloka 10
Dakṣa’s Daughters, Cosmic Lineages, and the Population of the Three Worlds
सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्प: काम: सङ्कल्पज: स्मृत: । वसवोऽष्टौ वसो: पुत्रास्तेषां नामानि मे शृणु ॥ १० ॥ द्रोण: प्राणो ध्रुवोऽर्कोऽग्निर्दोषो वास्तुर्विभावसु: । द्रोणस्याभिमते: पत्न्या हर्षशोकभयादय: ॥ ११ ॥
saṅkalpāyās tu saṅkalpaḥ kāmaḥ saṅkalpajaḥ smṛtaḥ vasavo ’ṣṭau vasoḥ putrās teṣāṁ nāmāni me śṛṇu
ਸੰਕਲਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਸੰਕਲਪ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ‘ਕਾਮ’ ਜਨਮਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਸੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ‘ਅੱਠ ਵਸੂ’ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ—ਦ੍ਰੋਣ, ਪ੍ਰਾਣ, ਧ੍ਰੁਵ, ਅਰਕ, ਅਗਨੀ, ਦੋਸ਼, ਵਾਸਤੂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵਸੂ। ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਭਿਮਤੀ ਤੋਂ ਹਰਸ਼, ਸ਼ੋਕ, ਭਯ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
FAQs
This verse states that Kāma (desire) is born from Saṅkalpa—mental determination or intention—showing desire’s root in the mind’s resolve.
In this section Śukadeva outlines cosmic genealogies—how various devatās and beings manifest—so Parīkṣit can understand the ordered creation and its controllers within the Lord’s arrangement.
Since desire follows intention, cultivate deliberate, dharmic intentions—especially devotional resolves (bhakti-saṅkalpa)—to redirect the mind toward higher desires.