Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Parīkṣit’s Inquiry into Vṛtrāsura’s Bhakti and the Beginning of Citraketu’s Trial

तस्यास्तदाकर्ण्य भृशातुरं स्वरं घ्नन्त्या: कराभ्यामुर उच्चकैरपि । प्रविश्य राज्ञी त्वरयात्मजान्तिकं ददर्श बालं सहसा मृतं सुतम् ॥ ४७ ॥

tasyās tadākarṇya bhṛśāturaṁ svaraṁ ghnantyāḥ karābhyām ura uccakair api praviśya rājñī tvarayātmajāntikaṁ dadarśa bālaṁ sahasā mṛtaṁ sutam

ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਦਾਸੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਚੀਖ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਣੀ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਦੌੜੀ ਅਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬੱਚਾ ਅਚਾਨਕ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘that’ (referring to the cry)
ākarṇyahaving heard
ākarṇya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootā-√kṛ/√karṇ (धातु; idiom ākarṇya from ā-√karṇ ‘to hear’)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम्; ‘having heard’
bhṛśa-āturamextremely distressed
bhṛśa-āturam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhṛśa (अव्यय) + ātura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (‘excessively’ + ‘distressed’)
svaramcry/voice
svaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
ghnantyāḥof (her) striking
ghnantyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootghnantī (कृदन्त; √han (धातु))
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः; ‘of (her) striking’
karābhyāmwith (her) two hands
karābhyām:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्
uraḥ(her) chest
uraḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rooturas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
uccakaiḥloudly
uccakaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootuccaka (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् तृतीया-बहुवचनरूपेण क्रियाविशेषणम्; ‘loudly/aloud’
apialso/even
api:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-भावक अव्ययम् (‘also/even’)
praviśyahaving entered
praviśya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpra-√viś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम्; ‘having entered’
rājñīthe queen
rājñī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājñī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
tvarayāwith haste
tvarayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottvarā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे ‘with haste’
ātmaja-antikamto her son's side
ātmaja-antikam:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootātmaja + antika (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘of her son’ + ‘near’): ‘near her son’
dadarśashe saw
dadarśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
bālamthe child
bālam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formकाल/रीति-बोधक अव्ययम् (adverb)
mṛtamdead
mṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmṛta (कृदन्त; √mṛ (धातु))
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; ‘dead’
sutamson
sutam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
Q
Queen (Citraketu’s chief queen)
C
Co-wife (another queen)
C
Citraketu’s son

FAQs

This verse depicts how death can come abruptly even to one’s most cherished relations; the Bhagavatam uses such moments to point toward sober understanding of life’s impermanence and the need for spiritual refuge beyond material attachment.

Śukadeva Gosvāmī narrates the episode to King Parīkṣit: hearing a co-wife’s loud lament, the chief queen rushes in and finds the child—Citraketu’s son—suddenly dead.

It reminds a devotee to acknowledge grief honestly yet also reflect on the temporary nature of worldly relationships, strengthening remembrance of the soul’s journey and turning the heart toward prayer, dharma, and steady spiritual practice.