Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Vṛtrāsura Rebukes Indra; Heroic Combat and the Asura’s Pure Devotional Prayers

विलोक्य तं वज्रधरोऽत्यमर्षित: स्वशत्रवेऽभिद्रवते महागदाम् । चिक्षेप तामापततीं सुदु:सहां जग्राह वामेन करेण लीलया ॥ ९ ॥

vilokya taṁ vajra-dharo ’tyamarṣitaḥ sva-śatrave ’bhidravate mahā-gadām cikṣepa tām āpatatīṁ suduḥsahāṁ jagrāha vāmena kareṇa līlayā

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦਾ ਉਹ ਰੁਖ ਵੇਖ ਕੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਤਰੂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ। ਪਰ ਉੱਡਦੀ ਆ ਰਹੀ ਉਸ ਗਦਾ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ।

विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि (उपसर्ग) + लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): 'having seen'
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
वज्र-धरःthe thunderbolt-bearer (Indra)
वज्र-धरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास: वज्रं धरति इति (holder of the thunderbolt)
अति-अमर्षितःhighly enraged
अति-अमर्षितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + मृष्/मर्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of वज्र-धरः): 'greatly enraged'
स्व-शत्रवेto his own enemy
स्व-शत्रवे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुष-समास: स्वस्य शत्रुः
अभिद्रवतेrunning toward / charging
अभिद्रवते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + द्रु (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: अभि-
महा-गदाम्a great mace
महा-गदाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + गदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास: महती गदा
चिक्षेपthrew
चिक्षेप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ताम्that (mace)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (refers to गदाम्)
आपततीम्coming/falling toward (him)
आपततीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + पत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of ताम्): 'falling/coming toward'
सु-दुःसहाम्very unbearable
सु-दुःसहाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + दुःसह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास: सुदुःसहा (very hard to endure)
जग्राहseized
जग्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वामेनwith the left
वामेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (of करेण)
करेणwith (his) hand
करेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
लीलयाplayfully / with ease
लीलया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक
I
Indra
V
Vṛtrāsura

FAQs

This verse highlights Vṛtrāsura’s extraordinary prowess: he catches Indra’s massive, unbearable mace with his left hand as if it were a mere plaything.

Indra, enraged upon seeing Vṛtrāsura charging toward him, attacks by throwing a great mace—showing the intensity of the battlefield encounter described by Śukadeva.

The verse teaches steadiness under pressure—when faced with overwhelming force, one can cultivate composure and fearlessness rather than panic.