Shloka 3
Vṛtrāsura Rebukes Indra; Heroic Combat and the Asura’s Pure Devotional Prayers
विशीर्यमाणां पृतनामासुरीमसुरर्षभ: । कालानुकूलैस्त्रिदशै: काल्यमानामनाथवत् ॥ २ ॥ दृष्ट्वातप्यत सङ्कुद्ध इन्द्रशत्रुरमर्षित: । तान् निवार्यौजसा राजन् निर्भर्त्स्येदमुवाच ह ॥ ३ ॥
viśīryamāṇāṁ pṛtanām āsurīm asurarṣabhaḥ kālānukūlais tridaśaiḥ kālyamānām anāthavat
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਛਿੱਤਰ-ਬਿੱਛਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨੇਤਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਦਯਨੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ—ਇੰਦਰਸ਼ਤ੍ਰੁ—ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਦਿਆਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
FAQs
It describes Vṛtrāsura becoming intensely distressed and angry upon seeing his forces break, then forcibly restraining them and rebuking them to stand and fight.
Because he is presented as Indra’s principal adversary in this conflict; the epithet identifies him by his role in the narrative as Indra’s enemy.
It highlights leadership under pressure—when a group collapses in fear, a leader may need to steady them firmly and restore resolve rather than surrender to panic.