Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 22
Sāṅkhya of Creation and Annihilation
Sarga–Nirodha-viveka
अन्ने प्रलीयते मर्त्यमन्नं धानासु लीयते । धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥ अप्सु प्रलीयते गन्ध आपश्च स्वगुणे रसे । लीयते ज्योतिषि रसो ज्योती रूपे प्रलीयते ॥ २३ ॥ रूपं वायौ स च स्पर्शे लीयते सोऽपि चाम्बरे । अम्बरं शब्दतन्मात्र इन्द्रियाणि स्वयोनिषु ॥ २४ ॥ योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते मनसीश्वरे । शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥ स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥ कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥
anne pralīyate martyam annaṁ dhānāsu līyate dhānā bhūmau pralīyante bhūmir gandhe pralīyate
ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਜੀਵ ਦਾ ਨਾਸਵੰਤ ਦੇਹ ਅੰਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੰਨ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦਾਣੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਗੰਧ-ਤਨਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ। ਗੰਧ ਜਲ ਵਿੱਚ, ਜਲ ਰਸ ਵਿੱਚ, ਰਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਰੂਪ ਸਪਰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਪਰਸ਼ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਸ਼ਬਦ-ਤਨਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ; ਸ਼ਬਦ ਤਾਮਸ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਹੱਤੱਤਵ ਵਿੱਚ; ਮਹੱਤੱਤਵ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਣ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ; ਕਾਲ ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੀਵ-ਬੀਜ ਅਜਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
The annihilation of the material world is the reversal of the process of creation, and ultimately everything is merged to rest within the Supreme Lord, who remains full in His absolute position.