Mantra 3
Sukta 70
यथा प्रधिर्यथोपधिर्यथा नभ्यं प्रधावधि । यथा पुंसो वृषण्यत स्त्रियां निहन्यते मनः । एवा ते अघ्न्ये मनोऽधि वत्से नि हन्यताम्
yáthā pradhír yáthopadhír yáthā nábhyaṃ pradhā́v ádhi | yáthā púṃso vṛṣaṇyát striyā́ṃ ní-hanyate mánaḥ | evā́ te aghnye máno ’dhí vatsé ní hanyatām ||
As rim and tire, as the nave is set fast upon the felly; as the mind of a man in heat is fastened upon a woman—so, O Aghnyā, let thy mind be fastened upon thy calf.
ਜਿਵੇਂ ਚੱਕੇ ਦੀ ਫੈਲੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਧਿ (ਰਿਮ) ਅਤੇ ਉਪਧਿ (ਟਾਇਰ) ਪੱਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਭਿ ਫੈਲੀ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਤਪੇ ਹੋਏ ਪੁਰਖ ਦਾ ਮਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਉੱਤੇ ਬੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਅਘਨਿਆ (ਗਾਂ), ਤੇਰਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਬੱਝ ਜਾਵੇ।
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Aghnyā / binding-force (bandhana) applied to manas
Chandas: Atharvanic refrain-structure; Anuṣṭubh-like cadence
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From crafted firmness to relational firmness; wonder at the transfer of artisan order into living order.","listener_experience":"A sense of being ‘made whole’ and set into stable function.","intensity":5}