
Rishi: Traditionally Vāc/Rāṣṭrī-associated revelation stream (as in parallel RV ‘Devī Sūkta’ style); specific AV anukramaṇī attribution varies.
Devata: Rāṣṭrī (Rāṣṭradevī), with implicit support of all gods named.
Chandas: Triṣṭubh (RV-like self-declarative style).
AV 4.30 ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ (ਰਾਸ਼ਟ੍ਰਦੇਵੀ) “ਅਹੰ” ਵਾਲੀ ਸਵੈ-ਘੋਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰੀ ਬਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਹ ਰਾਜਤਵ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਦੰਡ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੋੜਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
राष्ट्रदेवी । अ॒हं रु॒द्रेभि॒र्वसु॑भिश्चराम्य॒हमा॑दि॒त्यैरु॒त वि॒श्वदे॑वैः । अ॒हं मि॒त्रावरु॑णो॒भा बि॑भर्म्य॒हमि॑न्द्रा॒ग्नी अ॒हम॒श्विनो॒भा
(ਰਾਸ਼ਟਰਦੇਵੀ) ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ। ਮੈਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ—ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਅਸ਼ਵਿਨੌ—ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
Mantra 2
अ॒हं राष्ट्री॑ सं॒गम॑नी॒ वसू॑नां चिकि॒तुषी॑ प्रथ॒मा य॒ज्ञिया॑नाम्। तां मा॑ दे॒वा व्य॑दधुः पुरु॒त्रा भूरि॑स्थात्रां॒ भूर्या॑वे॒शय॑न्तः
ਮੈਂ ਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ—ਵਸੂਆਂ (ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ) ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਿਵੇਕਵਾਨ, ਯਜਨਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਹਾਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਪੱਕੇ ਆਧਾਰ ਵਾਲੀ, ਬਹੁ-ਰੂਪੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ (ਆਵੇਸ਼/ਪ੍ਰਭਾਵ) ਭਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰਦੇ ਹੋਏ।
Mantra 3
अ॒हमे॒व स्व॒यमि॒दं व॑दामि॒ जुष्टं॑ दे॒वाना॑मुत मानु॑षाणाम्। यं का॒मये॒ तन्त॑मु॒ग्रं कृ॑णोमि॒ तं ब्र॒ह्माणं॒ तमृषिं॒ तं सु॑मे॒धाम्
ਮੈਂ—ਮੈਂ ਹੀ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਗ੍ਰ (ਭਿਆਨਕ/ਪ੍ਰਬਲ) ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਸੁਮੇਧਾ (ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ) ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 4
मया॒ सोऽन्न॑मत्ति॒ यो वि॒पश्य॑ति॒ यः प्रा॒णति॒ य ईं शृ॒णोत्यु॒क्तम्। अ॒म॒न्तवो॒ मां त उप॑ क्षियन्ति श्रु॒धि श्रु॑त श्रु॒द्धेयं॑ ते वदामि
ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਵਿਪਸ਼੍ਯਤੀ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ) ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬਚਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਅਮੰਤਵਃ (ਬੇਸਮਝ) ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ (ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ), ਸੁਣ; ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
Mantra 5
अ॒हं रु॒द्राय॒ धनु॒रा त॑नोमि ब्रह्म॒द्विषे॒ शर॑वे॒ हन्त॒वा उ॑ । अ॒हं जना॑य स॒मदं॑ कृणोम्य॒हं॑ द्यावा॑पृथि॒वी आ वि॑वेश
ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਬ੍ਰਹ੍ਮਦ੍ਵਿਸ਼ੇ (ਬ੍ਰਹ੍ਮ/ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਵੈਰੀ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤੀਰ ਲਈ। ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਦ (ਯੁੱਧ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਈ/ਉਦਘੋਸ਼) ਰਚਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ (ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
Mantra 6
अ॒हं सोम॑माह॒नसं॑ बिभर्म्य॒हं त्वष्टा॑रमु॒त पू॒षणं॒ भग॑म्। अ॒हं द॑धामि॒ द्रवि॑णा ह॒विष्म॑ते सुप्रा॒व्या॒३ यज॑मानाय सुन्व॒ते
ਮੈਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਆਹਨਸ (ਲਾਭ/ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ); ਮੈਂ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟਾਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਭਗ ਨੂੰ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹਵਿਸ਼੍ਮਤੇ (ਹਵਿਸ਼ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਮੈਂ ਦ੍ਰਵਿਣ (ਧਨ) ਥਾਪਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਪ੍ਰਾਵ੍ਯ (ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ)—ਯਜਮਾਨ ਲਈ, ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਸੁਨ੍ਵਤੇ ਲਈ।
Mantra 7
अ॒हं सु॑वे पि॒तर॑मस्य मू॒र्धन् मम॒ योनि॑र॒प्स्व॑१न्तः स॑मु॒द्रे। ततो॒ वि ति॑ष्ठे॒ भुव॑नानि॒ विश्वो॒तामूं द्यां व॒र्ष्मणोप॑ स्पृशामि
ਮੈਂ ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਯੋਨੀ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਉੱਥੋਂ ਮੈਂ ਉੱਠ ਕੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਪਰੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 8
अ॒हमे॒व वात॑ इव॒ प्र वा॑म्या॒रभ॑माणा॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना पृ॑थि॒व्यौताव॑ती महि॒म्ना सं ब॑भूव
ਮੈਂ ਹੀ, ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ, ਅੱਗੇ ਵਗਦਾ ਹਾਂ—ਸਾਰੇ ਭੁਵਨਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ। ਦਿਉ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇਸ ਪૃਥਵੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ—ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ—ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Rāṣṭrī is the personified power of the realm—sovereignty, unity, and orderly governance. In AV 4.30 she speaks as the force that supports the gods and therefore stabilizes society.
It is strongly royal/political in tone, but it can also be used by communities and households when the aim is unity, concord, and protection of collective order—especially before assemblies or during social tension.
Because rāṣṭra-stability includes defense: the hymn frames punitive force as legitimate when directed against those hostile to brahman and social order. The aggressive imagery functions as apotropaic protection for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.