Mantra 1
Sukta 75
वि त्वा ततस्रे मिथुना अवस्यवो व्रजस्य साता गव्यस्य निःसृजः सक्षन्त इन्द्र निःसृजः । यद् गव्यन्त द्वा जना स्व१र्यन्ता समूहसि । आविष्करिक्रद् वृषणं सचाभुवं वज्रमिन्द्र सचाभुवम्
ví tvā́ tatasre mithunā́ avasyávo vrajásya sātā́ gavyásya níḥsṛjaḥ sákṣanta indra níḥsṛjaḥ | yád gavyánta dvā́ jánā svàr-yantā samū́hasi | āvíṣ-kari-krad vṛ́ṣaṇaṃ sacā-bhúvaṃ vájram indra sacā-bhúvam
Forth have they spread themselves, in pairs, the seekers of thy aid—winning the cattle-pen; they are able, O Indra, to release the cattle-wealth, to release it. When two parties, craving kine, and striving for the light, thou bringest into encounter—make manifest the bull-like might, the bolt that goeth with thee, O Indra, that goeth with thee.
ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਇੱਛੁਕ (ਅਵਸ੍ਯਵಃ) ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ; ਵ੍ਰਜ (ਗੋਵਾਟਾ/ਗੋਸ਼ਾਲਾ) ਜਿੱਤ ਕੇ ਗੋ-ਧਨ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਸਮਰੱਥ ਹਨ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ (ਸ੍ਵਰ) ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਹੇ ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮਾਨ ਬਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ—ਸਾਥੀ ਬਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ।
Rishi: Indra-stuti tradition (RV-derived material in AV 20; specific r̥ṣi not determinable here)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh-like movement (RV-style), with complex cadence
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From mobilization (paired seekers) → confrontation (two parties) → decisive revelation (manifest vajra).","listener_experience":"Heightened courage and clarity; sense of being backed by a sovereign power.","intensity":8}