Mantra 12
Sukta 35
अस्मा इदु प्र भरा तूतुजानो वृत्राय वज्रमीशानः कियेधाः । गोर्न पर्व वि रदा तिरश्चेष्यन्नर्णांस्यपां चरध्यै
asmā́ id u prá bharā tútujāno vṛtrā́ya vájram ī́śānaḥ kiyedhā́ḥ | gór na párva ví radā tiraścéṣyann árṇāṃsy apā́ṃ carádhyai
Bring thou forth for him—yea, for him—thy bolt, impetuous, lordly, the restrainer, against Vṛtra. Cleave thou apart, as one cleaveth a cow’s joint, the floods of waters, moving athwart, that they may course onward.
ਹੇ (ਇੰਦਰ), ਤੂਤੁਜਾਨ (ਵੇਗਵਾਨ) ਹੋ ਕੇ, ਈਸ਼ਾਨ (ਸਰਵਾਧਿਪ) ਹੋ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ—ਉਸੇ ਲਈ—ਆਪਣਾ ਵਜ੍ਰ, ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ, ਅੱਗੇ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਆੜੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ; ਤਾਂ ਜੋ ਅਪਾਂ (ਜਲ) ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅੱਗੇ ਦੌੜ ਸਕਣ।
Rishi: Gautama (as implied by the closing verse of the set; RV-family attribution carried into AV 20)
Devata: Indra (Vṛtrahan, releaser of waters)
Chandas: Triṣṭubh (RV-style)
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Urgent summoning → decisive cleave → rushing release and relief.","listener_experience":"A felt ‘unclenching’; readiness to act decisively; relief imagery of waters moving.","intensity":9}