Sukta 139
Rishi: Kāṇva-tradition (RV-derived Aśvin hymn material; seer attribution varies by RV parallel)
Devata: Aśvinau (Nā́satyā, Dasrá)
Chandas: Anuṣṭubh (11/8-based RV-style pāda structure; AV 20 follows RV meters)
AV 20.139 ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਾਮਿਤ ਪੋਸ਼ਕ/ਯਜਮਾਨ (ਵਤਸ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਰਿਤੁਅਲ-ਗ੍ਰਾਹਕ ਲਈ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਮਦਦ, ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ (ਨ੍ਰਮ੍ਣ) ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ‘ਹੁਣੇ’ ਹੀ ਬਚਾਵ ਲਈ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੁਕਸਾਨ-ਰਹਿਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਸਰਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਬਲ ਤੇ ਯਜ્ઞ-ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਛਬੀਆਂ (ਘਰਮ ਅਤੇ ਸੋਮ) ਤੱਕ ਫੈਲਾ ਕੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ (ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਕਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਈ ਹੋਈ ਵੀਰਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ੋਚਿਤ ਬਲ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਵਾਹ।
Mantras
Mantra 1
आ नूनमश्विना युवं वत्सस्य गन्तमवसे । प्रास्मै यच्छतमवृकं पृथु च्छर्दिर्युयुतं या अरातयः
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਹੁਣੇ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆਓ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਤਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਓ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵ੍ਰਿਕ-ਰਹਿਤ (ਭੇੜੀਆ-ਰਹਿਤ) ਆਸਰਾ ਦਿਓ; ਅਤੇ ਜੋ ਅਰਾਤਯਃ (ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਦਬਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਓ।
Mantra 2
यदन्तरिक्षे यद्दिवि यत्पञ्च मानुषाँ अनु । नृम्णं तद्धत्तमश्विना
ਅੰਤਰਿਖ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਲ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪੰਜ-ਵਿਧ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅਨੁਸਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥਮਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਇੱਥੇ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Mantra 3
ये वां दंसांस्यश्विना विप्रासः परिमामृशुः । एवेत्काण्वस्य बोधतम्
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੇ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੂਹ ਕੇ (ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਕੇ) ਜਾਣਿਆ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਣਵ ਦੇ ਆਹਵਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝੋ; ਉਸ ਵੱਲ ਜਾਗੋ।
Mantra 4
अयं वां घर्मो अश्विना स्तोमेन परि षिच्यते । अयं सोमो मधुमान्वाजिनीवसू येन वृत्रं चिकेतथः
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਇਹ ਘਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਤੋਮ (ਸਤੁਤੀ) ਨਾਲ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਜਿਨੀਵਸੂ (ਵਿਜੈ-ਧਨ ਵਾਲਿਓ), ਇਹ ਮਧੁਰਸ-ਭਰਿਆ ਸੋਮ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।
Mantra 5
यदप्सु यद्वनस्पतौ यदोषधीषु पुरुदंससा कृतम्। तेन माविष्टमश्विना
ਹੇ ਪੁਰੁਦੰਸਸਾ (ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਵਾਲੇ) ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਵਨਸਪਤਿਪਤੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਸੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਢੱਕੋ; ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
It is used to invoke the Aśvin twins for immediate protection, removal of harms, and the settling of nṛmṇa—vital strength, success, and well-being—in the person for whom it is recited.
No. It works as a praise-and-invocation hymn. If desired, simple ritual supports like water sprinkling, a warm offering (gharma symbolism), or a sweet drink (soma symbolism) can be added.
Vṛtra represents blockage and adversity; recalling the Aśvins’ mastery over such obstruction strengthens the petition. Gharma and soma name effective ritual media through which praise is offered and power is ‘activated’ for protection and vigor.