Sukta 131
Rishi: Traditionally Atharvanic/appendix; specific ṛṣi not securely assignable for this fragmentary unit
Devata: Vanaspati/Vṛkṣa (trees as personified supports)
Chandas: Uncertain (fragmentary pāda; likely from a larger metrical context)
AV 20.131 ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਰੁਝਾਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੂਕਤ-ਖੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਵਨਸਪਤੀ/ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਬ ਰਾਹੀਂ ਯਜਮਾਨ ਜਾਂ ਘਰਾਣੇ ਲਈ ਥਿਰਤਾ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਨਾ, ਰਥ, ਗਹਿਣੇ ਆਦਿ ਧਨ-ਸੂਚੀ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਪੋਟਰੋਪਾਇਕ (ਅਪਸ਼ਕੁਨ-ਨਿਵਾਰਕ) ਅੰਦਰਲੀ ਛਾਂ ਵੀ ਹੈ: ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਕਲਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ-ਤੰਤਰ ‘ਇਕੱਠੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ’ ਜੀਵੰਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
खिलानि । आमिनोनिति भद्यते
ਉਜਾੜ ਧਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ—‘ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ’ (ਆਮਿਨੋ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ—ਉਹ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
तस्य अनु निभञ्जनम्
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅਨੁ-ਨਿਭੰਜਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ।
Mantra 3
वरुणो याति वस्वभिः
ਵਰੁਣ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
शतं वा भारती शवः
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੈ।
Mantra 5
शतमाश्वा हिरण्ययाः । शतं रथ्या हिरण्ययाः । शतं कुथा हिरण्ययाः । शतं निष्का हिरण्ययाः
ਸੌ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੋੜੇ; ਸੌ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ; ਸੌ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੁਥਾ (ਆਵਰਨ/ਚਾਦਰਾਂ); ਸੌ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ।
Mantra 6
अहल कुश वर्त्तक
ਹੇ ਅਹਲਾ, ਕੁਸ਼-ਘਾਹ, (ਹੇ) ਵਰੱਤਕ (ਬਟੇਰ) !
Mantra 7
शफेन इव ओहते
ਖੁਰ ਵਾਂਗ ਉਹ (ਉਸ ਨੂੰ) ਠੇਲ ਕੇ ਦੂਰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Mantra 8
आय वनेनती जनी
ਇੱਥੇ ਆ—ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ।
Mantra 9
वनिष्ठा नाव गृह्यन्ति
ਸਭ ਤੋਂ ਜਿੱਤੂ, ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ (ਅਤੇ ਵਹਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
Mantra 10
इदं मह्यं मदूरिति
‘ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੈ—(ਇਹ) ਮਦੂਰਾ ਹੈ,’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 11
ते वृक्षाः सह तिष्ठति
ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
Mantra 12
पाक बलिः
ਪਾਕ—(ਇਹ) ਬਲੀ-ਅਰਪਣ ਹੈ।
Mantra 13
शक बलिः
ਸ਼ਕ—(ਇਹ) ਬਲੀ-ਅਰਪਣ ਹੈ।
Mantra 14
अश्वत्थ खदिरो धवः
ਅਸ਼ਵਤ્થ, ਖਦਿਰ, ਧਵ।
Mantra 15
अरदुपरम
ਇਸ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦੇ—ਪਾਰ (ਬਹੁਤ ਦੂਰ) ਤੱਕ।
Mantra 16
शयो हत इव
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਿੱਗਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
Mantra 17
व्याप पूरुषः
ਪੁਰੁਸ਼ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Mantra 18
अदूहमित्यां पूषकम्
“ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੋਹ ਕੇ ਕੱਢ ਲਿਆ ਹੈ”—ਹਾਂ, ਪੂਸ਼ਨ (ਪੋਸ਼ਕ ਦੇਵ)।
Mantra 19
अत्यर्धर्च परस्वतः
ਅੱਧ-ਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਸ ਪਾਰੋਂ।
Mantra 20
दौव हस्तिनो दृती
ਹਾਥੀ ਦੀ ਪੱਟੀ, ਚਮੜੇ ਦਾ ਭਾਂਡਾ।
Frequently Asked Questions
To establish firm protection and steady prosperity by invoking trees as collective supports, while also pushing down obstacles through apotropaic speech.
They symbolize rooted stability and coordinated protection—an ideal model for a household, boundary, or undertaking meant to remain unshaken.
Not strictly. Gold and niṣka are prosperity symbols in the verses, but the core ritual idea can be enacted with a clean wooden support token and simple purification (water).