Mantra 1
Sukta 45
आञ्जनम्। ऋणादृणमिव संनयन् कृत्यां कृत्याकृतो गृहम्। चक्षुर्मन्त्रस्य दुर्हार्दः पृष्टीरपि शृणाञ्जन
ā́ñjanam | ṛṇā́d ṛṇám iva sánnayan kṛ́tyāṁ kṛtyākṛ́to gṛhám | cákṣur mantrásya durhā́rdaḥ pṛṣṭī́r ápi śṛṇa ā́ñjana ||
Anjana! As one settles debt from debt, so, bringing it to account, do thou remove the kṛtyā—yea, the house of him who wrought the kṛtyā. O stout-hearted one, the mantra’s eye, shatter also their backs, O Anjana.
ਅੰਜਨ! ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਕਰਜ਼ਾ ਨਿਬੇੜ ਕੇ ਹਿਸਾਬ ਬਰਾਬਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨੂੰ—ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਨੂੰ—ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ। ਹੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਹਿਰਦੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਅੱਖ, ਹੇ ਅੰਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦੇ।
Rishi: Atharvanic tradition (anjana hymn complex)
Devata: Āñjana (personified remedy) as chief; kṛtyā as adversary
Chandas: Mixed/late style; largely Anuṣṭubh cadence
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From juridical accounting (debt-settlement) to aggressive disabling of the attacker.","listener_experience":"Empowered, sharpened, guarded; a sense of ‘seeing through’ and pushing back harm.","intensity":8}