Mantra 65
Sukta 3
प्र केतुना बृहता भात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति । दिवश्चिदन्तादुपमामुदानडपामुपस्थे महिषो ववर्ध
prá ketúnā bṛhatā́ bhāty agnír ā́ rodasī vṛ́ṣabho róravīti | diváś cid ántād upamā́m udānaḍ apā́m upásthe mahiṣó vavardha
Forth with his mighty ensign shines Agni; the Bull roars unto both the worlds. From heaven’s very limit unto the nearer bound he surged aloft; in the lap of waters the mighty one hath waxed.
ਵੱਡੇ ਕੇਤੁ (ਝੰਡਾ/ਚਿੰਨ੍ਹ) ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ—ਦਿਵ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਵੱਲ ਗੱਜਦਾ ਹੈ। ਸਵਰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੇੜਲੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉੱਪਰ ਉੱਛਲਿਆ; ਜਲਾਂ ਦੇ ਉਪਸਥ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸ਼ (ਮਹਾਨ) ਵਧਿਆ।
Rishi: Ātharvaṇa funerary tradition (collective).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh-like (11-syllable cadence typical of cosmic praise).
{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Awe at Agni’s banner and roar, rising into confident vastness spanning worlds, settling into the paradox of fire growing in waters.","listener_experience":"Strength, protection, and cosmic reassurance; the rite feels ‘bigger than fear.’","intensity":7}