Mantra 9
Sukta 2
क्रव्यादमग्निमिषितो हरामि जनान् दृंहन्तं वज्रेण मृत्युम्। नि तं शास्मि गार्हपत्येन विद्वान् पितृणां लोकेऽपि भागो अस्तु
kravyā́dam agním iṣitó harāmi janā́n dṛṃhántaṃ vájreṇa mṛtyúm | ní táṃ śāsmi gā́rhapatyena vidvā́n pitṝṇā́ṃ lóke ’py bhāgó astu ||
The flesh-devouring Agni, when impelled, I take away; and Death who maketh men firm-fast I smite with thunderbolt. Him I restrain, with the Gārhapatya, knowing well: in the world of the Fathers let there be his portion also.
ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਮਾਸ-ਭੱਖੀ ਅਗਨੀ ਮੈਂ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਜਕੜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯ ਅਗਨੀ ਨਾਲ, ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹਾਂ; ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ/ਭਾਗ ਹੋਵੇ।
Rishi: Atharvanic funerary tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī).
Devata: Agni; Mṛtyu (Death) as adversarial personification; pitṛs as destination-context.
Chandas: Triṣṭubh-like (classification varies by recension/metrical analysis).
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Confrontation with death → forceful checking → calm legal allotment and closure.","listener_experience":"Strength and relief; a sense that death is ‘kept in its place’.","intensity":7}