Sutra 32
Devanagari script
शून्यं वा निवेशयितुमभ्युत्थितो हिरण्यमेव दद्यात् न ग्रामं ग्रामसंजातव्यवहारस्थापनार्थम् ॥ कZ_०५.३.३२ ॥
Transliteration
śūnyaṃ vā niveśayitum abhyutthito hiraṇyam eva dadyāt na grāmaṃ grāmasaṃjāta-vyavahāra-sthāpanārtham
Translation
ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸੁੰਨੇ/ਖਾਲੀ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸੋਨਾ/ਨਕਦ ਹੀ ਦੇਵੇ; ਪਿੰਡ ਨਾ ਦੇਵੇ—ਤਾਂ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਖਲਲ ਨਾ ਪਵੇ।
Word by Word
शून्यम्an empty (unoccupied) place/site
शून्यम्:
TypeNoun/Adjective
Rootशून्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्मपद); विशेषणरूपेण ‘निवेशयितुम्’ इत्यस्य कर्म
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
निवेशयितुम्to settle (people), to establish habitation
निवेशयितुम्:
TypeVerb (Infinitive)
Rootनि-विश्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (infinitive); अर्थः ‘स्थापयितुम्/वसयितुम्’
अभ्युत्थितःhaving set out / being intent (on doing so)
अभ्युत्थितः:
TypeVerb (Participle)
Rootअभि-उत्-स्था
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; कर्तरि—‘(सः) अभ्युत्थितः’ = उद्यतः/प्रवृत्तः
हिरण्यम्money (gold/treasure)
हिरण्यम्:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
एवonly / indeed
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formअवधारणार्थक अव्यय
दद्यात्should give
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; विधिः/आदेशः
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
ग्रामम्a village
ग्रामम्:
TypeNoun
Rootग्राम
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
ग्राम-संजात-व्यवहार-स्थापन-अर्थम्for the purpose of establishing/regularizing transactions and dealings that arise in the village
ग्राम-संजात-व्यवहार-स्थापन-अर्थम्:
TypeNoun (indeclinable in -artham usage)
Rootअर्थ
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘अर्थम्’ = ‘निमित्तम्/हेतोः’ (purpose). समास-विग्रहः: ग्रामस्य संजातः व्यवहारः तस्य स्थापनम् तदर्थम्
Entities Mentioned
Ś
śūnya (vacant land)G
grāma (village)V
vyavahāra (transactions/legal practice)H
hiraṇya (cash)FAQs
Granting an existing village can destabilize tax flows, local contracts, and jurisdiction; cash incentives achieve settlement goals without reallocating a functioning administrative unit.