Sutra 46
Devanagari script
स्वपरस्थानीयोपकारयोः स्वस्थानीयोपकारो धान्यपशुहिरण्यकुप्योपकारो जानपदानामापद्यात्मधारणः ॥ कZ_०८.४.४६ ॥
Transliteration
svaparasthānīyopakārayoḥ svasthānīyopakāro dhānyapaśuhiraṇyakupyopakāro jānapadānām āpady ātmadhāraṇaḥ.
Translation
ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਹਾਰੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਹਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ—ਅਨਾਜ, ਪਸ਼ੂ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਜਨਪਦ ਦਾ ਆਤਮ-ਧਾਰਣ (ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਆਧਾਰ) ਹੈ।
Word by Word
स्वone’s own
स्व:
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; अव्ययवत् उपसर्गसदृशं पूर्वपदम् (समासे)
परanother’s/foreign
पर:
TypeAdjective
Rootपर
Formविशेषण-प्रातिपदिक; अव्ययवत् उपसर्गसदृशं पूर्वपदम् (समासे)
स्थानीयbelonging to (one’s/another’s) side/territory
स्थानीय:
TypeAdjective
Rootस्थान (√स्था)
Formतद्धित (छन्दसि/व्यवहारे) ‘-ईय’ प्रत्ययान्त; प्रातिपदिकम्; ‘belonging to/pertaining to a place/side’
उपकारयोःof the two kinds of assistance/benefit
उपकारयोः:
TypeNoun
Rootउपकार
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी/सप्तमी?—द्विवचन; रूपतः षष्ठी-द्विवचनम् (उपकारयोः = ‘of the two services/benefits’)
स्वस्थानीयpertaining to one’s own side/territory
स्वस्थानीय:
TypeAdjective
Rootस्व + स्थानीय
Formसमासः (कर्मधारयः); प्रातिपदिकम्; ‘one’s own-side/own-territory’
उपकारःassistance (is)
उपकारः:
TypeNoun
Rootउपकार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
धान्यgrain
धान्य:
TypeNoun
Rootधान्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रातिपदिकम् (समासे पूर्वपदम्)
पशुlivestock/cattle
पशु:
TypeNoun
Rootपशु
Formपुंलिङ्ग; प्रातिपदिकम् (समासे पूर्वपदम्)
हिरण्यgold/treasure
हिरण्य:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रातिपदिकम् (समासे पूर्वपदम्)
कुप्यvaluable goods/commodities (movables)
कुप्य:
TypeNoun
Rootकुप्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रातिपदिकम् (समासे पूर्वपदम्)
उपकारःassistance (in the form of supply)
उपकारः:
TypeNoun
Rootउपकार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (पूर्वोक्तस्य ‘उपकारः’ इत्यस्य विशेषणार्थेन पुनरुक्तिः)
जानपदानाम्of the country-people/subjects (of the countryside)
जानपदानाम्:
TypeNoun
Rootजानपद
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन
आपदिin calamity/in an emergency
आपदि:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
आत्मself
आत्म:
TypeNoun (used as prior member)
Rootआत्मन्
Formप्रातिपदिकम्; समासे पूर्वपदम्
धारणःmaintenance/sustenance
धारणः:
TypeNoun
Rootधारण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; √धृ + ल्युट्/घञ् भाव/क्रियानाम; ‘support/maintenance’
Entities Mentioned
J
janapada (countryside)D
dhānyaP
paśuH
hiraṇyaK
kupyaFAQs
In crisis, the janapada survives primarily through domestic resources—food, livestock, bullion, and tradable goods—rather than external inflows.