Sutra 54
मित्रमभृतं व्यवहितं च कर्म करोति पार्ष्णिग्राहमासारममित्रमाटविकं च प्रतिकरोति कोशदण्डभूमिभिश्चोपकरोति व्यसनावस्थायोगमिति ॥ कZ_०८.१.५४ ॥
mitram abhṛtaṃ vyavahitaṃ ca karma karoti pārṣṇigrāham āsāram amitraṃ āṭavikaṃ ca pratikaroti kośa-daṇḍa-bhūmibhiś copakaroti vyasana-avasthā-yogam iti
ਮਿੱਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਤਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਰਸ਼ਣਿਗ੍ਰਾਹ (ਪਿੱਛੋਂ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੈਰੀ), ਆਸਾਰ (ਤੁਰੰਤ ਹਮਲਾਵਰ), ਅਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਟਵਿਕ (ਜੰਗਲੀ/ਕਬਾਇਲੀ) ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ, ਦੰਡ (ਬਲ) ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਸੰਕਟ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
FAQs
Rear enemies, immediate attackers, principal hostile states, and forest/irregular forces.
Money (kośa), coercive power/troops (daṇḍa), and territorial support (bhūmi: bases, access, buffers).