Sutra 21
Devanagari script
षष्ठे तूर्यघोषेण प्रतिबुद्धः शास्त्रमितिकर्तव्यतां च चिन्तयेत् ॥ कZ_०१.१९.२१ ॥
Transliteration
ṣaṣṭhe tūryaghoṣeṇa pratibuddhaḥ śāstram itikartavyatāṃ ca cintayet
Translation
ਰਾਤ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਗ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕਰਨਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਢੰਗ-ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ।
Word by Word
षष्ठेat the sixth (time-period/watch)
षष्ठे:
TypeNoun/Adjective (ordinal)
Rootषष्ठ
Formसप्तमी-एकवचनम्; पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे (दिन/प्रहर-आदि अव्यक्त-आश्रय); क्रमवाचक-विशेषणम्
तूर्यघोषेणby/with the sound of musical instruments (signal)
तूर्यघोषेण:
TypeNoun
Rootतूर्यघोष
Formतृतीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गः; करण-कारकः
प्रतिबुद्धःhaving been awakened / awake
प्रतिबुद्धः:
TypeVerb-derived adjective (past passive participle)
Rootप्रति√बुध्
Formकृदन्तः (क्त); प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गः; कर्तरि प्रयोगे ‘awakened’
शास्त्रम्the treatise / the governing doctrine
शास्त्रम्:
TypeNoun
Rootशास्त्र
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गः; कर्म
इतिthus; as (stated)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपातः; उद्धरण/वाक्य-समाप्ति-सूचकः
कर्तव्यताम्the duties / what ought to be done
कर्तव्यताम्:
TypeNoun (abstract)
Rootकर्तव्यता
Formद्वितीया-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गः; ‘कर्तव्य’ (gerundive) + ‘-ता’ भाववाचक-प्रत्ययः
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
चिन्तयेत्should reflect upon / should consider
चिन्तयेत्:
TypeVerb
Root√चिन्त्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः एकवचनम्; ‘he should reflect/consider’
Entities Mentioned
Ś
śāstraI
itikartavyatā (procedure)FAQs
It shifts from principle to execution—ensuring the ruler thinks in workflows, compliance steps, and administrative sequencing.