Sutra 45
Devanagari script
अवाप्तार्थः कालं नातिक्रामयेत् ॥ कZ_०१.१५.४५ ॥
Transliteration
avāptārthaḥ kālaṃ nātikrāmayet
Translation
ਉਦੇਸ਼ ਹਾਸਲ ਹੋ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਾ ਲੰਘਣ ਦੇਵੇ (ਅਰਥਾਤ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੇ)।
Word by Word
अवाप्तार्थःone who has achieved the objective; one whose purpose is accomplished
अवाप्तार्थः:
TypeNoun (adjectival)
Rootअवाप् (√आप्) / अर्थ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासः अवाप्तः (कृदन्त, क्त-प्रत्यय, ‘प्राप्तः’) + अर्थः (‘उद्देश्य/प्रयोजनम्’) → ‘अवाप्तार्थः’ = ‘यस्य अर्थः अवाप्तः’ (बहुव्रीहिवत् विशेषण-प्रयोगः)
कालम्time; the proper time/occasion
कालम्:
TypeNoun
Rootकाल
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्मपदम् (अतिक्रम्-क्रियायाः)
नnot
न:
TypeParticle (negation)
Rootन
Formनिषेध-अव्ययम्; ‘अतिक्रामयेत्’ इत्यस्य निषेधः
अतिक्रामयेत्should not overstep/let pass; should not miss (the time)
अतिक्रामयेत्:
TypeVerb
Rootअति-क्रम् (√क्रम्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative-formation (णिच्) from √क्रम् with उपसर्ग ‘अति-’ → ‘अतिक्रामयति’; अर्थः ‘अतिक्रमणं कारयेत्/लङ्घयेत्’
Entities Mentioned
K
kingFAQs
Once a decision is reached, delay destroys advantage—political, military, or administrative—so execution must match the moment.