यं तु मन्येत कृतार्थो मे दण्डं गृह्णीयादमित्राटव्यभूम्यनृतुषु वा वासयेदफलं वा कुर्यादिति दण्डव्यासङ्गापदेशेन नैनमनुगृह्णीयात् ॥ कZ_०७.८.२८ ॥
yaṃ tu manyeta kṛtārtho me daṇḍaṃ gṛhṇīyād amitrāṭavībhūmyanṛtuṣu vā vāsayed aphalaṃ vā kuryād iti daṇḍavyāsaṅgāpadeśena nainam anugṛhṇīyāt.
ਪਰ ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ‘ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ/ਤ੍ਰਿਪਤ’ ਸਮਝੇ—ਜੋ ਦੰਡ (ਬਲ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ) ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਦੇਸ਼/ਜੰਗਲ/ਸੀਮਾਵਰਤੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਬੇਮੌਸਮ ਵਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਉਸਨੂੰ ‘ਦੰਡ-ਵਿਆਸੰਗ’ (ਦੰਡ ਨਾਲ ਅਤਿ ਲਗਾਵ/ਉਲਝਣ) ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਹੋਰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
To limit a potentially dangerous subordinate’s access to coercive resources while keeping the decision politically defensible (a neutral bureaucratic reason rather than open suspicion).
(1) appropriation of coercive power, (2) harmful/inefficient deployments (enemy/forest/untimely season), and (3) strategic unproductiveness.