Sutra 15
Devanagari script
शक्यं द्रव्यवनमनेकमनेकस्यां भूमौ वापयितुं न हस्तिवनम् ॥ कZ_०७.११.१५ ॥
Transliteration
śakyaṃ dravyavanam anekam anekasyāṃ bhūmau vāpayituṃ na hastivanam
Translation
ਦ੍ਰਵ੍ਯ-ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹਾਥੀ-ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ।
Word by Word
शक्यम्possible; feasible; can be done
शक्यम्:
TypeAdjective/Participle
Rootशक्
Formकृदन्त (तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विधेय-विशेषणम् (सम्भवम्/योग्यम्)
द्रव्यवनम्a forest of valuable resources / a resource-rich forest
द्रव्यवनम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य + वन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; द्रव्यस्य वनम् = द्रव्य-समृद्धं वनम् (उपवन/वन-सम्पदा)
अनेकम्many; numerous
अनेकम्:
TypeAdjective
Rootअनेक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; द्रव्यवनम् इति विशेषयति
अनेकस्याम्in a large/ample (tract)
अनेकस्याम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनेक
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; (भूमौ) इति अनुवर्तते—‘अनेकस्यां (भूमौ)’ = विस्तीर्णायां/बह्व्यां भूमौ
भूमौon/in the land; in a tract of land
भूमौ:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; अधिकरणम्
वापयितुम्to plant/raise (to cause to be planted)
वापयितुम्:
TypeVerb (Infinitive)
Rootवप् (वापयति)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); णिच् (causative) प्रयोगः—‘to cause to be sown/raised/established (to plant/raise)’
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
हस्तिवनम्an elephant-forest (elephant reserve/habitat)
हस्तिवनम्:
TypeNoun
Rootहस्ति + वन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; हस्तिनां वनम् = गजवन/गज-आश्रय-वनम्
Entities Mentioned
M
materials forest (dravyavana)E
elephant forest (hastivana)L
land types (bhūmi)FAQs
Prefer assets that can be replicated and geographically distributed; they are easier to expand, protect, and replace.
It depends on specific ecology and long time horizons for sustaining elephant populations, making it non-scalable and location-bound.