Sutra 38
Devanagari script
पर्येषेत क्षयात्स्थानं स्थानाद्वृद्धिं च कर्मसु ॥ कZ_०७.१.३८च्द् ॥
Transliteration
paryeṣeta kṣayāt sthānaṃ sthānād vṛddhiṃ ca karmasu
Translation
ਰਾਜਕਾਜ ਵਿੱਚ ਘਾਟੇ (ਕ੍ਸ਼ਯ) ਤੋਂ ‘ਸਥਾਨ’ (ਸਥਿਰਤਾ) ਅਤੇ ‘ਸਥਾਨ’ ਤੋਂ ਵਾਧਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼/ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Word by Word
पर्येषेतshould investigate/seek out
पर्येषेत:
TypeVerb
Rootपरी-इष् (इष्)
Formलोट्/विधिलिङ्-आर्थे (injunctive/optative sense), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः: परि-; धात्वर्थः: अन्वेषणे
क्षयात्from decline; on account of loss/decay
क्षयात्:
TypeNoun
Rootक्षि (क्षय)
Formपुंलिङ्गम्, पञ्चमी-एकवचनम् (अपादान/हेतु-अर्थे)
स्थानम्stability; a secure position/standing
स्थानम्:
TypeNoun
Rootस्था (स्थान)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-एकवचनम् (कर्म)
स्थानात्from stability; from an established position
स्थानात्:
TypeNoun
Rootस्था (स्थान)
Formनपुंसकलिङ्गम्, पञ्चमी-एकवचनम् (अपादान/हेतु-अर्थे)
वृद्धिम्increase; growth/prosperity
वृद्धिम्:
TypeNoun
Rootवृध् (वृद्धि)
Formस्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया-एकवचनम् (कर्म)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्ययम्
कर्मसुin actions/operations; in undertakings
कर्मसु:
TypeNoun
Rootकृ (कर्मन्)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-बहुवचनम् (अधिकरण)
FAQs
First prevent decline and restore stability; only then pursue expansion/gain—treating growth as conditional on a stable base.