Sutra 22
अरिविजिगीषुमध्यानां बहिः प्रकृतिभ्यो बलवत्तरः संहतासंहतानामरिविजिगीषुमध्यमानामनुग्रहसमर्थो निग्रहे चासंहतानामुदासीनः ॥ कZ_०६.२.२२ ॥
arivijigīṣumadhyānāṃ bahiḥ prakṛtibhyo balavattaraḥ saṃhatāsaṃhatānām arivijigīṣumadhyamānām anugrahasamartho nigrahe cāsaṃhatānām udāsīnaḥ
ਸ਼ਤਰੂ, ਵਿਜਿਗੀਸ਼ੁ ਅਤੇ ਮੱਧਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੋ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੇ ਉਹ ‘ਉਦਾਸੀਨ’ ਹੈ; ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ—ਇਕੱਠੇ ਜਾਂ ਵਿਖਰੇ—ਸਹਾਇਤਾ/ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਖਰੇਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ/ਦਬਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ।
FAQs
The madhyama is geographically between and contiguous to the main rivals; the udāsīna is geographically/politically outside their immediate circle but superior in state-capacity, enabling selective intervention.
Assessment must be capability-based (ministers, territory/people, fortifications, treasury, army, etc.), not merely intent-based; the udāsīna can shift the strategic equilibrium.