भूम्येकान्तरं प्रकृतिमित्रं मातापितृसम्बद्धं सहजम् धनजीवितहेतोराश्रितं कृत्रिमम् ॥ कZ_०६.२.२० ॥
bhūmyekāntaraṃ prakṛtimitraṃ mātāpitṛsambaddhaṃ sahajam dhanajīvitahetorāśritaṃ kṛtrimam
ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੂਮੀ-ਅੰਤਰ ਹੋਵੇ ਉਹ ‘ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ-ਮਿੱਤਰ’ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ‘ਸਹਜ’ ਮਿੱਤਰ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਧਨ ਜਾਂ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਰਨ/ਸਹਾਇਤਾ ਲਵੇ ਉਹ ‘ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ’ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
It guides reliability assessment: dynastic/embedded ties (sahaja) tend to be longer-horizon, while interest-driven ties (kṛtrima) require continuous incentives, monitoring, and contingency planning.
Because non-contiguity reduces immediate territorial rivalry, making cooperation more stable and less threatened by border friction.