Sutra 16
अरिसम्पद्युक्तः सामन्तः शत्रुः व्यसनी यातव्यः अनपाश्रयो दुर्बलाश्रयो वोच्छेदनीयः विपर्यये पीडनीयः कर्शनीयो वा ॥ कZ_०६.२.१६ ॥
arisampadyuktaḥ sāmantaḥ śatruḥ vyasanī yātavyaḥ anapāśrayo durbalāśrayo vocchedanīyaḥ viparyaye pīḍanīyaḥ karśanīyo vā
ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਰਹੱਦੀ ਸਾਮੰਤ/ਪੜੋਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਕਾਰਾਂ/ਆਪਤਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਬੇਆਸਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਉੱਛੇਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਲਟੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਘਿਸ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
FAQs
Exploit enemy vulnerability: attack when the adversary is internally weakened (vyasanī) or isolated (anapāśraya/durbalāśraya); if not feasible, apply pressure and attrition.
Removal of the hostile power as a recurring threat—through annexation, regime replacement, or dismantling its capacity to re-emerge.