Sutra 16
कर्माभिग्रहस्तु मुषितवेश्मनः प्रवेशनिष्कसनमद्वारेण द्वारस्य संधिना बीजेन वा वेधमुत्तमागारस्य जालवातायननीप्रवेधमारोहणावतरणे च कुड्यस्य वेधमुपखननं वा गूढद्रव्यनिक्षेपणग्रहणोपायमुपदेशोपलभ्यमभ्यन्तरच्छेदोत्करपरिमर्दोपकरणमभ्यन्तरकृतं विद्यात् ॥ कZ_०४.६.१६ ॥
karmābhigrahas tu muṣitaveśmanaḥ praveśaniṣkasanam advāreṇa, dvārasya saṃdhinā, bījena vā vedham; uttamāgārasya jālavātāyananīpravedham; ārohaṇāvataraṇe ca kuḍyasya vedham upakhananaṃ vā; gūḍhadravyanikṣepaṇagrahaṇopāyam upadeśopalabhyam; abhyantaracchedotkaraparimardopakaraṇam abhyantarakṛtaṃ vidyāt ।
‘ਕਰਮਾਭਿਗ੍ਰਹ’ (ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣ) ਇਹ ਹੈ—ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ; ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਜੋੜ/ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਚਾਬੀ/ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣਾ; ਉੱਚੇ ਘਰ ਦੀ ਜਾਲੀ/ਖਿੜਕੀ/ਵਾਤਾਯਨ ਨੂੰ ਛੇਦਣਾ; ਚੜ੍ਹਨ-ਉਤਰਣ ਲਈ ਕੰਧ ਨੂੰ ਭੇਦਣਾ ਜਾਂ ਸੁਰੰਗ ਖੋਦਣਾ; ਅਤੇ ਲੁਕਿਆ ਧਨ ਰੱਖਣ-ਕੱਢਣ ਦੇ ਢੰਗ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਿੱਖੇ ਹੋਣ—ਇਹ ਸਭ, ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲੀਆਂ ਕਟਾਈਆਂ, ਮਿੱਟੀ/ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ, ਰਗੜ/ਦਾਗ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਔਜ਼ਾਰ—ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅੰਦਰਲੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
FAQs
A proto-forensic checklist: infer culpability from entry/exit methods, tool marks, and internal traces to distinguish insider vs outsider theft.
It flags organized/experienced thieves and insider collusion—knowledge of hiding places and retrieval techniques implies prior access or coaching.