Sutra 16
Devanagari script
पशुव्याधिमरके स्थानार्थनीराजनं स्वदैवतपूजनं च कारयेत् ॥ कZ_०४.३.१६ ॥
Transliteration
paśuvyādhimarake sthānārthanīrājanaṃ svadaivatapūjanaṃ ca kārayet
Translation
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ-ਨੀਰਾਜਨ ਕਰਵਾਏ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਵਾਏ।
Word by Word
पशुcattle/animals (livestock)
पशु:
TypeNoun
Rootपशु
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
व्याधिdisease/epidemic
व्याधि:
TypeNoun
Rootव्याधि
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
मरकpestilence/mortality-causing calamity
मरक:
TypeNoun
Rootमरक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
स्थानplace/locality
स्थान:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
अर्थwealth/property; economic interest
अर्थ:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
नीराजनम्ritual of warding off evil/ritual purification (nirājana)
नीराजनम्:
TypeNoun
Rootनीराजन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्म (कारयेत् का कर्म)
स्वone’s own
स्व:
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
Formसर्वनाम-विशेषण; (समासपूर्वपद)
दैवतdeity (tutelary deity)
दैवत:
TypeNoun
Rootदैवत
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पूजनम्worship/ritual honoring
पूजनम्:
TypeNoun
Rootपूजन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्म (कारयेत् का कर्म)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
कारयेत्should cause to be done / should have performed
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ्? (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
Entities Mentioned
K
king (rājā)L
locality (sthāna)S
state resources (artha)T
tutelary deities (svadaivata)FAQs
As governance tools: they calm public fear, reinforce authority, and coordinate collective compliance alongside practical measures.
A state-directed purification/consecration of public spaces and productive assets to restore order and confidence after contagion/mortality.