चरकपांसुधावकाः सारत्रिभागं द्वौ राजा रत्नं च ॥ कZ_०४.१.४९ ॥
carakapāṃsudhāvakāḥ sāratribhāgaṃ dvau rājā ratnaṃ ca
ਘੁੰਮੰਤੂ ਖੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਧੂੜ/ਮਿੱਟੀ ਧੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢੇ ਗਏ ‘ਸਾਰ’ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜਾ ਲਵੇ, ਅਤੇ ਰਤਨ (ਮੂਲ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂ) ਰਾਜ ਦੀ ਮਿਲਕियत ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ।
The state asserts regalian rights over ‘ratna’ while using revenue-sharing to incentivize discovery and reporting rather than concealment.
To align private incentives with state revenue: high rewards reduce black-market concealment and improve reporting compliance.