Sutra 5
Devanagari script
यथा च दाता प्रतिग्रहीता च नोपहतौ स्यातां तथानुशयं कुशलाः कल्पयेयुः ॥ कZ_०३.१६.०५ ॥
Transliteration
yathā ca dātā pratigrahītā ca nopahatau syātāṃ tathānuśayaṃ kuśalāḥ kalpayeyuḥ
Translation
ਕੁਸ਼ਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਐਸਾ ਨਿਪਟਾਰਾ/ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਕਿ ਨਾ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ।
Word by Word
यथाjust as; in such a way that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formसम्बन्धाव्ययम् (यथार्थे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
दाताthe giver; donor
दाता:
TypeNoun (agent)
Rootदा
Formकर्तरि कृदन्त-प्रातिपदिकम् (तृच्/तृन्-प्रत्ययार्थः), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्
प्रतिग्रहीताthe receiver; acceptor
प्रतिग्रहीता:
TypeNoun (agent)
Rootग्रह्
Formउपसर्गपूर्वक कृदन्त-प्रातिपदिकम् (प्रति+ग्रह्; तृच्/तृन्-प्रत्ययार्थः), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
उपहतौinjured; harmed; adversely affected
उपहतौ:
TypeAdjective (past passive participle used nominally)
Rootउप+हन्
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचनम्; दाता-प्रतिग्रहीतृयोः विशेषणम्
स्याताम्should be; may be
स्याताम्:
TypeVerb
Rootअस्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, द्विवचनम्
तथाso; in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Formतदर्थे/प्रकारार्थे अव्ययम्
अनुशयम्subsequent remedy/recourse; follow-up measure; (also: latent grievance)
अनुशयम्:
TypeNoun
Rootअनु+शी
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्
कुशलाःthe skilled/competent persons (experts)
कुशलाः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootकुशल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचनम्; कर्तृपद (कल्पयेयुः)
कल्पयेयुःshould arrange; should prescribe; should devise
कल्पयेयुः:
TypeVerb
Rootकॢप्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचनम्; causative sense in usage: ‘arrange/ordain’
Entities Mentioned
S
skilled officials (kuśalāḥ)G
giver (dātā)R
receiver (pratigrahītā)FAQs
That dispute resolution requires trained, competent functionaries who can tailor remedies to facts while maintaining fairness.