Sutra 23
Devanagari script
भ्रेषोपनिपाताभ्यां देशकालोपरोधि दत्तं नष्टं विनष्टं वा नाभ्यावहेयुः ॥ कZ_०३.१२.२३ ॥
Transliteration
bhreṣopanipātābhyāṃ deśakāloparodhi dattaṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā nābhyāvaheyuḥ
Translation
ਹਾਦਸੇ ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਆਫ਼ਤ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਥਾਂ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
Word by Word
भ्रेषloss; damage
भ्रेष:
TypeNoun
Rootभ्रंश्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (प्रयोगे ‘भ्रेषः/भ्रेषम्’—हानि/भ्रंशः)
उपनिपाताभ्याम्by (the causes of) mishap/accident
उपनिपाताभ्याम्:
TypeNoun (action-noun)
Rootउप-नि-पत्
Formपुंलिङ्ग; तृतीया द्विवचन; ‘उपनिपात’ = आकस्मिक-आपत्तिः/दुर्घटना
देशकालोपरोधिobstructed by place and time
देशकालोपरोधि:
TypeAdjective
Rootउप-रुध्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘देश-काल-उपरोधिन्’ = देशेन कालेन च उपरुद्धम्/प्रतिबद्धम्
दत्तम्given
दत्तम्:
TypeParticiple
Rootदा
Formकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
नष्टम्lost
नष्टम्:
TypeParticiple
Rootनश्
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
विनष्टम्destroyed
विनष्टम्:
TypeParticiple
Rootवि-नश्
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
अभ्यावहेयुःthey should not be made to bear (liability)/should not be required to make good
अभ्यावहेयुः:
TypeVerb
Rootअभि-आ-वह्
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञा/विधि); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; धातु: वह्; उपसर्ग: अभि+आ
FAQs
It directs courts to excuse liability when loss is attributable to accident/calamity plus situational constraints, rather than negligence or fraud.