Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 19

सार्थेनान्वाधिहस्तो वा प्रदिष्टां भूमिमप्राप्तश्चोरैर्भग्नोत्सृष्टो वा नान्वाधिमभ्यावहेत् ॥ कZ_०३.१२.१९ ॥

sārthenānvādhihasto vā pradiṣṭāṃ bhūmim aprāptaś corair bhagnotsṛṣṭo vā nānvādhim abhyāvahet

ਕਾਰਵਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਲ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਜਮ੍ਹਾਂ/ਦਾਅਵੇ (ਅਨ੍ਵਾਧਿ) ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

सार्थेनwith a caravan (merchant party)
सार्थेन:
TypeNoun
Rootसार्थ
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः (सह/सार्थेन = with a caravan/merchant party)
अन्वाधिहस्तःthe escort-in-charge (one responsible for accompanying/guarding)
अन्वाधिहस्तः:
TypeNoun
Rootअन्वाधि-हस्त
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘अन्वाधि’ (follow-up/escort duty) + ‘हस्त’ (hand/charge) = one having the duty/charge of escorting
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
प्रदिष्टाम्assigned / allotted
प्रदिष्टाम्:
TypeParticiple
Rootप्र-√दिश्
Formकर्मणि-क्त (past passive participle) स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचनम्; ‘प्रदिष्टा’ = assigned/pointed out
भूमिम्land (plot)
भूमिम्:
TypeNoun
Rootभूमि
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गः
अप्राप्तःnot having reached (it)
अप्राप्तः:
TypeParticiple
Rootआ-√प्राप्
Formनञ्-पूर्वकः क्त (past participle used adjectivally), प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘अप्राप्तः’ = not having reached/obtained
चोरैःby thieves/robbers
चोरैः:
TypeNoun
Rootचोर
Formतृतीया-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः
भग्नःbroken/overpowered (injured/defeated)
भग्नः:
TypeParticiple
Root√भञ्ज्
Formक्त (past passive participle), प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘broken/defeated/disabled’
उत्सृष्टःabandoned / left behind
उत्सृष्टः:
TypeParticiple
Rootउत्-√सृज्
Formक्त (past passive participle), प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘abandoned/left behind’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
अन्वाधिम्escort-duty / escort obligation (charge)
अन्वाधिम्:
TypeNoun
Rootअन्वाधि
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः (contextual abstract noun); object of ‘अभ्यावहेत्’
अभ्यावहेत्should levy/claim (should demand)
अभ्यावहेत्:
TypeVerb
Rootअभि-आ-√वह्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should bring/levy/claim’
C
caravan (sārtha)
A
agent/carrier (anvādhihasta)
T
thieves (cora)

FAQs

Non-liability when non-performance is due to unavoidable disruption: failure to reach the destination or abandonment caused by robbery.

A force-majeure/inevitable-accident exception to bailee or carrier liability.