Sutra 29
राजश्रोत्रियग्रामभृतककुष्ठिव्रणिनः पतितचण्डालकुत्सितकर्माणोऽन्धबधिरमूकाहं वादिनः स्त्रीराजपुरुषाश्च अन्यत्र स्ववर्गेभ्यः ॥ कZ_०३.११.२९ ॥
rājaśrotriyagrāmabhṛtakakuṣṭhivraṇinaḥ patitacaṇḍālakutsitakarmāṇo'ndhabadhiramūkāhaṃ vādinaḥ strīrājapuruṣāś ca anyatra svavargebhyaḥ
ਰਾਜੀ ਅਨੁਦਾਨ-ਪ੍ਰਾਪਤ/ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਤਨਖਾਹੀ/ਆਸ਼੍ਰਿਤ, ਕੋੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਪਤਿਤ ਅਤੇ ਚਾਂਡਾਲ, ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਬਹਿਰੇ, ਗੂੰਗੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਖਕਾਰ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ—ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਵਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਣ।
FAQs
To reduce biased or unreliable testimony by excluding groups seen as dependent on the state/parties, socially vulnerable, or structurally conflicted—while still allowing testimony within the same peer group when necessary.
Because their proximity to power creates perceived bias and coercion risk; restricting them protects procedural legitimacy.