Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 31

त्रिपक्षादूर्ध्वमप्रतिब्रुवतः परोक्तदण्डं कृत्वा यान्यस्य द्रव्याणि स्युस्ततोऽभियोक्तारं प्रतिपादयेदन्यत्र वृत्त्युपकरणेभ्यः ॥ कZ_०३.१.३१ ॥

tri-pakṣād ūrdhvam apratibruvataḥ parokta-daṇḍaṃ kṛtvā yāny asya dravyāṇi syus tato 'bhiyoktāraṃ pratipādayet anyatra vṛtty-upakaraṇebhyaḥ

ਜੇ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ (ਪਖਵਾਡਿਆਂ) ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨ ਕੇ ਦੰਡ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੋ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੋਵੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ—ਪਰ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।

त्रिपक्षात्after three fortnights (i.e., after 45 days)
त्रिपक्षात्:
TypeNoun
Rootत्रि + पक्ष
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; अपादानार्थे (काल-परिमाणात्)
ऊर्ध्वम्thereafter; beyond that time
ऊर्ध्वम्:
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
Formअव्यय; काल/दिशा-अर्थे
अप्रतिब्रुवतःof one who does not reply/does not plead in defence
अप्रतिब्रुवतः:
TypeVerb (participle)
Rootब्रू
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसक/पुं? (प्रयोगे षष्ठी-एकवचन) — ‘अप्रतिब्रुवत्’ = प्रतिवचनं न कुर्वन्; षष्ठी-एकवचन (सम्बन्धे)
परोक्तदण्डम्the penalty as stated by the opponent (default penalty)
परोक्तदण्डम्:
TypeNoun
Rootपर + उक्त + दण्ड
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म
कृत्वाhaving imposed/assigned
कृत्वा:
TypeVerb (absolutive)
Rootकृ
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (ल्यबन्त); पूर्वक्रिया
यानिwhatever (things)
यानि:
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
अस्यof him; his
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी-एकवचन
द्रव्याणिproperties/assets
द्रव्याणि:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
स्युःmay be/are deemed to be
स्युः:
TypeVerb
Rootअस्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
ततःthereupon; from that (point)
ततः:
TypeIndeclinable
Rootतद्
Formअव्यय; अपादान/अनन्तर-अर्थे
अभियोक्तारम्the plaintiff/accuser
अभियोक्तारम्:
TypeNoun
Rootअभि + युज् (→ अभियोक्/अभियोक्ता)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म
प्रतिपादयेत्should hand over/award (to him)
प्रतिपादयेत्:
TypeVerb
Rootप्रति + पद् (णिच्)
Formविधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
अन्यत्रexcept; otherwise than
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formअव्यय; अपवादार्थे
वृत्ति-उपकरणेभ्यःfrom (i.e., excluding) means of livelihood and implements/tools
वृत्ति-उपकरणेभ्यः:
TypeNoun
Rootवृत्ति + उपकरण
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-बहुवचन; अपादान/अपवाद-निर्देशे
A
abhiyoktr̥ (plaintiff)
D
defaulting party (non-rejoining litigant)
C
court (implied)

FAQs

Even when executing against property, the state exempts livelihood implements (vṛtty-upakaraṇa), preventing destitution and preserving productive capacity.