Sutra 51
Devanagari script
क्षयस्थानवृद्धीनां चोत्तरोत्तरं लिप्सेत ॥ कZ_०९.७.५१ ॥
Transliteration
kṣaya-sthāna-vṛddhīnāṃ cottarottaraṃ lipseta.
Translation
ਖ਼ਸਾਰਾ, ਠਹਿਰਾਅ ਅਤੇ ਵਾਧਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਵਿਕਲਪ (ਖ਼ਸਾਰੇ ਤੋਂ ਠਹਿਰਾਅ, ਠਹਿਰਾਅ ਤੋਂ ਵਾਧੇ ਵੱਲ) ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ।
Word by Word
क्षयस्थानवृद्धीनाम्of loss, stability, and growth (i.e., the three states: decline, status quo, and increase)
क्षयस्थानवृद्धीनाम्:
TypeNoun
Rootक्षय / स्थान / वृद्धि
Formषष्ठी-बहुवचनम् (genitive plural); स्त्रीलिङ्ग (वृद्धि), पुंलिङ्ग (क्षय), नपुंसकलिङ्ग (स्थान) — समाहार/इतर-इतर द्वन्द्वसमासः; समस्तपदस्य विभक्ति: षष्ठी
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक निपातः
उत्तर-उत्तरम्successively higher; step by step to the better
उत्तर-उत्तरम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootउत्तर
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः = ‘क्रमेण परं परम्/उत्तरोत्तरम्’
लिप्सेतshould seek / should aim to obtain
लिप्सेत:
TypeVerb
Rootलभ् (desiderative: लिप्स्)
Formलोट्/विधिलिङ्? — विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; देशिदेरिवेटिव (सन्नन्त) धातु: लभ् → लिप्स-; अर्थः ‘इच्छेत/प्राप्तुम् इच्छेत’
Entities Mentioned
K
kṣayaS
sthānaV
vṛddhiFAQs
Choose policies that move outcomes upward: avoid loss, prefer stability over loss, and prefer growth over mere stability.