प्रज्ञाशास्त्रचक्षुर्हि राजाल्पेनापि प्रयत्नेन मन्त्रमाधातुं शक्तः परानुत्साहप्रभाववतश्च सामादिभिर्योगोपनिषद्भ्यां चातिसंधातुम् ॥ कZ_०९.१.१५ ॥
prajñāśāstracakṣur hi rājā alpenāpi prayatnena mantram ādhātuṃ śaktaḥ parān utsāha-prabhāvavataś ca sāmādibhir yogopaniṣadbhyāṃ ca atisaṃdhātum
ਪ੍ਰਜ్ఞਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੀ ਠੀਕ ਮੰਤ੍ਰ/ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਮ ਆਦਿ ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕਿਆਂ (ਯੋਗੋਪਨਿਸ਼ਦ) ਰਾਹੀਂ ਉਤਸਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
That trained political understanding multiplies effectiveness—reducing required effort and enabling indirect methods to defeat materially stronger adversaries.
As confidential/secret techniques of statecraft—covert operations, deception, psychological tactics, and hidden arrangements used alongside open diplomacy.